Ana səhifə

Wydarzenia historyczne


Yüklə 46.44 Kb.
tarix09.05.2016
ölçüsü46.44 Kb.

Wydarzenia

historyczne
Twórcy i ich dzieła

Pojęcia, zagadnienia, definicje, kierunki
ŚREDNIOWIECZE

V-XIV/XV

Upadek Cesarstwa Rzymskiego
Narodziny kultury chrześcijańskiej
Dominacja języka łacińskiego
Bogurodzica,
Lament Świętokrzyski

Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią
Legenda o św. Aleksym

Pieśń o Rolandzie




Deocentryzm,

Literatura parenetyczna

Asceza

Franciszkanizm



Etos rycerski

Danse macabre

Memento mori

RENESANS

(XIV/XV - XVI)

Reformacja


odkrycia geograficzne

„odkrycie” kultury antycznej -zainteresowanie filozofią i literaturą antyczną



William Szekspir

Makbet


Franscesco Petrarca

wiersze: Sonety do Laury

Mikołaj Rej


Żywot człowieka poczciwego

Jan Kochanowski

wiersze: Fraszki, Pieśni, Treny



Mikołaj Sęp Szarzyński

Rytmy abo wiersze polskie



Dramat szekspirowski

Antropocentryzm (człowiek ośrodkiem myśli)

sonet

poeta doctus (wykształcony poeta)



Harmonia, ład życia

Filozofia stoicka

Filozofia epikurejska (Carpe diem – chwytaj, ciesz się dniem)

horacjanizm


BAROK


(XVI-XVII)

kontrreformacja

1652 pierwsze zerwanie sejmu (liberum veto)

„potop szwedzki”

(1655-1660)

sarmatyzm


Jan Andrzej Morsztyn

Wiersze: Do trupa


Daniel Naborowski


Wiersze: Krótkość żywota

Wacław Potocki


Wiersze: Nierządem Polska stoi

Molier

Świętoszek


Konceptyzm (koncept – wyszukany pomysł poetycki na zaskakujące ujęcie tematu)

Kontrast – zestawienie przeciwieństw

Paradoks- zaskakujące sformułowania, odsłaniające prawdę

Inwersja – zmieniony szyk w zdaniu

Motyw vanitas (marność) -przemijanie

Dysharmonia, metafizyka, niepokój co do istnienia

Komedia charakterów



OŚWIECIENIE

(XVII-XVIII)

1764 Stanisław August Poniatowski królem Polski

(obiady czwartkowe)



1772 –1799 (rozbiory Polski)

Ignacy Krasicki (Hymn do miłości ojczyzny;

satryry – Do króla, Pijaństwo, bajki)


Franciszek Karpiński

Laura i Filon




klasycyzm

satyra, bajka, poemat heroikomiczny

człowiek w centrum myśli

sentymentalizm, sielanka

kierunki w filozofii: racjonalizm (tylko poprzez rozum można poznawać prawdę o świecie); ateizm –niewiara w istnienie Boga literatura pełni zadania dydaktyczno-moralizatorskie (zasada „bawiąc uczyć”)


ROMANTYZM

(lata 20. XIXw. – l. 60 XIX w.)

(od publikacji I tomu Poezyj Adama Mickiewicza w 1822 do upadku powstania styczniowego w 1863)




1830 powstanie listopadowe
1846 rabacja galicyjska

1863 powstanie styczniowe

Johann Wolfgang Goethe

Powieść epistolarna: Cierpienia młodego Wertera



Adam Mickiewicz

Wiersze: Oda do młodości

ballady: Romantyczność, Świteź

sonety: Sonety krymskie



Liryki lozańskie

Dramat romantyczny:



Dziady cz. III

Poemat (epos narodowy): Pan Tadeusz

Zbiór przypowieści: Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego

Juliusz Słowacki

Wiersze: Hymn, Grób Agamemnona, Testament mój

Dramat romantyczny:

Kordian


Zygmunt Krasiński

Nie-Boska komedia

Powieść epistolarna

Bohater werteryczny (werteryzm)

Ballada romantyczna

Irracjonalizm – pozarozumowe poznawanie świata (poprzez uczucia, zmysły)

Orientalizm

Frenezja


Dramat romantyczny

profetyzm



mesjanizm – Polska Chrystusem narodów

Bohater romantyczny: indywidualizm, samotnik, cierpiący z powodu nieszczęścia ojczyzny,

Epopeja narodowa

Stylizacja biblijna, przypowieść



Winkelriedyzm – Polska Winkelridem narodów



POZYTYWIZM

(1864-1880)
(od klęski powstania

styczniowego do debiutu modernistów)


XIX wiek – czas wielkich odkryć technicznych, rozwój nauki




Fiodor Dostojewski

Zbrodnia i kara

Bolesław Prus

Nowela: Kamizelka

Powieść realistyczna: Lalka

Eliza Orzeszkowa

Powieść realistyczna: Nad Niemnem (fragmenty: przy mogile Jana i Cecylii, przy mogile powstańców)

Opowiadanie: Gloria victis (Chwała zwyciężonym)

Maria Konopnicka

Nowele: Mendel Gdański, Miłosierdzie gminy



Henryk Sienkiewicz

Powieść historyczna: Potop



Idea pracy, ziemi, nauki

mimetyzm (naśladowanie rzeczywistości)

Realizm (powieść lustrem świata)

Teoria ewolucji (jednostki i grupy społeczne walczą o byt-istnienie)

Praca u podstaw

Praca organiczna

Emancypacja kobiet

Asymilacja społeczności żydowskiej




MŁODA POLSKA

(1890-1918)

Przełom wieku XIX i XX (nastroje pesymistyczne)

1914-1918

I wojna światowa



Joseph Conrad

Jądro ciemności

Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Wiersze: Koniec wieku XIX; Fałsz, zawiść…, Stanisław Wyspiański

Wesele

Władysław Stanisław Reymont

powieść młodopolska Chłopi



Stefan Żeromski

opowiadanie: Rozdziobią nas kruki, wrony…

powieść modernistyczna: Ludzie bezdomni


modernizm, koniec wieku (fin de siecle), Młoda Polska

dekadentyzm – postawa pesymistyczna

„Sztuka dla sztuki”



Symbolizm – kierunek operujący motywem, który posiada różnorodne znaczenia

Impresjonizm – próba uchwycenia czegoś ulotnego, chwilowego, chwilowe wrażenie, uczucie



Ludomania – fascynacja wsią i jej kulturą, często pozorna, wynikająca z mody

naturalizm – ukazywanie świata i człowieka w sposób biologiczny i fizjologiczny; brutalizm

DWUDZISTOLECIE MIĘDZYWOJENNE

(1918-1939)

11 listopada 1918 odzyskanie przez Polskę niepodległości

wielki kryzys gospodarczy

narodziny faszyzmu

rządy sanacji



Stefan Żeromski

Powieść: Przedwiośnie



Witold Gombrowicz powieść- groteska: Ferdydurke

Zofia Nałkowska powieść psychologiczna Granica


Awangarda Krakowska

Futuryzm, Skamander

Katastrofzim

groteska – wyolbrzymienie jakieś sytuacji, przerysowanie jakiejś cechy, komizm, absurd

Psychologizm, freudyzm (psychoanaliza)



witalizm – kult młodości, radości życia

LITERATURA OKRESU OKUPACJI

(1939-1945)

1 września 1939 wybuch II wojny światowej;

kwiecień 1942 powstanie w getcie warszawskim

sierpień 1944 powstanie warszawskie


Krzysztof Kamil Baczyński

wiersze: Historia, Mazowsze

Tadeusz Borowski

opowiadania: Pożegnanie z Marią, U nas w Auschwitzu,



Proszę państwa do gazu, Bitwa pod Grunwaldem)



Pokolenie Kolumbów, katastrofizm

Pokolenie Apokalipsy spełnionej


Człowiek zlagrowany

LITERATURA WSPÓŁCZESNA (1945 -

Czas Polski Ludowej

Październik 1956 – odwilż (śmierć Józefa Stalina w 1953)

wydarzenia marcowe 1968 -wystąpienia antyżydowskie

wydarzenia grudniowe 1970

stan wojenny 13 grudnia 1981

1989 upadek komunizmu



Albert Camus

Powieść parabola Dżuma

Tadeusz Różewicz

Wiersze: Ocalony



Hanna Krall

reportaż Zdążyć przed Panem Bogiem



Gustaw Herling-Grudziński

Powieść autobiograficzna Inny świat



Czesław Miłosz

Wiersze: Campo di Fiori, Piosenka o końcu świata, Piosenka o porcelanie, w mojej ojczyźnie



Zbigniew Herbert: Apollo i Marsjasz,

Potęga smaku, Przesalanie Pana Cogito,

Wisława Szymborska

Wiersze: Koniec i początek, Psalm



Stanisław Grochowiak

wiersze


Sławomir Mrożek dramat groteskowy Tango

powieść paraboliczna

Socrealizm – literatura podporządkowana władzy komunistycznej

reportaż

Człowiek złagrowany

Literatura lagrowa

Intelektualizm

Klasycyzm

Turpizm – wprowadzanie do poezji elementów brzydoty, rozkładu ciała

lingwizm


groteska


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©anasahife.org 2016
rəhbərliyinə müraciət