Ana səhifə

Stendhal Kırmızı ve Siyah Kitaplar, uygarlığa yol gösteren ışıklardır


Yüklə 2.11 Mb.
səhifə1/43
tarix08.05.2016
ölçüsü2.11 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   43
Stendhal _ Kırmızı ve Siyah

Kitaplar, uygarlığa yol gösteren ışıklardır.


UYARI:
www.kitapsevenler.com
Kitap sevenlerin yeni buluşma noktasından herkese merhabalar... Cehaletin yenildiği, sevginin, iyiliğin ve bilginin paylaşıldığı yer olarak gördüğümüz sitemizdeki tüm e-kitaplar, 5846 sayılı kanun'un ilgili maddesine istinaden, engellilerin faydalanabilmeleri amacıyla ekran okuyucu, ses sentezleyici program, konuşan "Braille Not Speak", kabartma ekran ve benzeri yardımcı araçlara, uyumlu olacak şekilde, "TXT", "DOC" ve "HTML" gibi formatlarda, tarayıcı ve OCR (optik karakter tanıma) yazılımı kullanılarak, sadece görme engelliler için, hazırlanmaktadır. Tümüyle ücretsiz olan sitemizdeki e-kitaplar, "engelli-engelsiz elele" düşüncesiyle, hiçbir ticari amaç gözetilmeksizin, tamamen gönüllülük esasına dayalı olarak, engelli-engelsiz yardımsever arkadaşlarımızın yoğun emeği sayesinde, görme engelli kitap sevenlerin istifadesine sunulmaktadır. Bu e-kitaplar hiçbir şekilde ticari amaçla veya kanuna aykırı olarak kullanılamaz, kullandırılamaz. Aksi kullanımdan doğabilecek tüm yasal sorumluluklar kullanana aittir.

Sitemizin amacı asla eser sahiplerine zarar vermek değildir.


www.kitapsevenler.com web sitesinin amacı görme engellilerin kitap okuma hak ve özgürlüğünü yüceltmek ve kitap okuma alışkanlığını pekiştirmektir.
Ben de bir görme engelli olarak kitap okumayı seviyorum. Sevginin olduğu gibi, bilginin de paylaşıldıkça pekişeceğine inanıyorum. Tüm kitap dostlarına, görme engellilerin kitap okuyabilmeleri için gösterdikleri çabalardan ve yaptıkları katkılardan ötürü teşekkür ediyorum.
Bilgi paylaşmakla çoğalır.

Yaşar Mutlu

İLGİLİ KANUN:

5846 sayılı kanun'un "Altıncı Bölüm-Çeşitli Hükümler" bölümünde yeralan "EK MADDE 11" : "ders kitapları dahil, alenileşmiş veya yayımlanmış yazılı ilim ve edebiyat eserlerinin engelliler için üretilmiş bir nüshası yoksa hiçbir ticarî amaç güdülmeksizin bir engellinin kullanımı için kendisi veya üçüncü bir kişi tek nüsha olarak ya da engellilere yönelik hizmet veren eğitim kurumu, vakıf veya dernek gibi kuruluşlar tarafından ihtiyaç kadar kaset, CD, braill alfabesi ve benzeri formatlarda çoğaltılması veya ödünç verilmesi bu Kanunda öngörülen izinler alınmadan gerçekleştirilebilir."Bu nüshalar hiçbir şekilde satılamaz, ticarete konu edilemez ve amacı dışında kullanılamaz ve kullandırılamaz.

Ayrıca bu nüshalar üzerinde hak sahipleri ile ilgili bilgilerin bulundurulması ve çoğaltım amacının belirtilmesi zorunludur."

Bu e-kitap görme engelliler için düzenlenmiştir.

Kitap taramak gerçekten incelik ve beceri isteyen, zahmet verici bir iştir. Ne mutlu ki, bir görme engellinin, düzgün taranmış ve hazırlanmış bir e-kitabı okuyabilmesinden duyduğu sevinci paylaşabilmek tüm zahmete değer. Sizler de bu mutluluğu paylaşabilmek için bir kitabınızı tarayıp, kitapsevenler@gmail.com adresine göndermeyi ve bu isimsiz kahramanlara katılmayı düşünebilirsiniz.
Bu kitaplar, size gelene kadar verilen emeğe ve kanunlara saygı göstererek, lütfen bu açıklamaları silmeyiniz.

Siz de bir görme engelliye, okuyabileceği formatlarda, bir kitap armağan ediniz...

Teşekkürler.
Ne Mutlu Bilgi için, Bilgece yaşayanlara.

www.kitapsevenler.com


Tarayan: Yaşar Mutlu

www.kitapsevenler.com

www.yasarmutlu.com

e-posta kitapsevenler@gmail.com


Stendhal _ Kırmızı ve Siyah

STENDHAL

KIRMIZI ve SİYAH

Çeviren: VEDAT GÜLSEN ÜRETÜRK

3 üncü Baskı

BASAN VE YAYAN AK KİTABEVİ

İhsan Manavoğlu


Tarayan: Yaşar MUTLU

www.yasarmutlu.com

www.kitapsevenler.com

e-posta: kitapsevenler@gmail.com
ÖNSÖZ

Sayın okuyucu, biraz sonra, geçen yüzyılın en ünlü romanlarından birini okumağa başlayacaksınız. Bu roman sizi, bir dünyadan alıp bir dünyaya sürükleyecektir. İçinde kendi hayatınızdan, özlemlerinizden, aşka, paraya, yükselme tutkusuna özgü duygularınızdan parçalar bulacaksınız. Bir bakıma, bir yola çıkmış sayabilirsiniz kendinizi: Bu yol belki uzundur ama, sizi hiç de sıkmayacaktır.

Perdemizi açıyor ve size, elinize almış bulunduğunuz romanın yazarı üzerinde birkaç söz söylemek istiyoruz:

HAYATI :


Fransız yazarı Stendhal asıl adı, Marie-Henri Beyle'-dir. Yazarımız 1783 yılının 23 Ocak günü doğmuştur. Çok küçük yaşta, altı - yedisinde, annesini, Henriette Gagnon'u ölümün eline vermiştir. Bu acı, yazarımızın iyice içine işlemiştir. Ölüm, annsine karşı duyduğu sevgiyi hiç de azaltmamıştır. Annesinin ölümünden sonra hayatına karışan babası Cherubin Beyle ile halası Seraphie'ne bir türlü alışamamış, onların egemenliklerini, kendi içinden, hep garip karşılamıştır. Bu gariplik, çok kısa zamanda, nefret haline dönmüştür. Bu nefret duygusu, yavaş yavaş, bu iki insanın saygıdeğer düşüncelerine olduğu kadar, zamanın toplumsal ve politik düzenine, hattâ doğum yeri olan şehre, Grenoble şehrinin kendisine kadar yayılmıştır.

StendhaPın bu aşırı nefret duygularının kaynakları nelerdir? İlk akla gelen nokta, anneden uzak oluşudur. Sonra da, kendi yaşmdakilerininkine benzemeyen, onların hepsinden çok başka bir duyarlıkla yaralı olmasıdır. Bu yüzden Çocuk Stendhal, bütün sevgisini büyükbabası Henri Gag-non'a ve kızkardeşi Pauline'e verdi. Nitekim, aslında kendi hayat öyküsü olan «La Vie de Henri Brulard - Henri Bru-lard'm Hayatı» adlı kitabında, çocukluğunun bu duygularını, nefretini, kinini ve sevgisinin olanca "renk ve çizgilerini, duyduğu herşeyi, uzun uzun anlatmıştır.

4

Babası ile olan anlaşmazlığı o kadar derindi ki, babası kralcı diye, kendisi cumhuriyetçi olmuştu. XVI. Louis'nin kafası giyotinde kesildiği zaman, o, bu olaya, içten içe sevinmişti. Öğretmeni olan rahip Raillane'dan da nefret ettiğinden, kilisenin de, dinin de düşman kesilmişti.



İşte yazarımızın çocukluğundan birkaç nokta... Çocukluk bitmek ve yeni bir dönem başlamak üzeredir. 1769 yılında Henri Beyle, Grenoble'daki bir okula, «Ecola Centrale»e devama başladı. Bu sıralarda, şehre bir aktris gelmişti. Vir-ginie Kubly adındaki bu kadın, onda, aşk denen şeyi de uyandırdı. Bu çok anlamlı idi. Nitekim, kendi ağzı ile konuşmak gerekirse aşk, bu dönemden sonra, hayatının biricik değil, başlıca amacı olacaktı.

1799 yılında, üç yıllık bir öğrenimden sonra, matematikten birinci mükâfatı kazandı. Zaten matematik onun çözümleyici, mantıkçı mizacına pek uygun düşüyordu. Matematik sayesinde Grenoble'dan yakasını kurtarmanın da mümkün olabileceğini düşündü. Grenoble'dan kurtulunca, Paris'e gidince, belki orada, yıllar yılıdır beklediğine, büyük umutlarının gerçekleşmesine kavuşacaktı. Böyle düşünüyor, günlerini bu düşünceler içinde geçiriyordu.

1799 yılının 10 Kasımında Paris'e geldi. Amacı Politek-nik Okulu'nun giriş sınavına katılmaktı. Ama, dağsız yerde oturmak içini sıktığından, gene doğduğu yerleri özlemeğe başladı, bir sıla hasretidir çöktü içine.

Paris'te ona göz kulak olan hısımı ve koruyucu Pierre Daru, Standhal'ı Millî Savunma Bakanlığı'nda, kendi yanında çalıştırmağa başladı. 7 Mayıs 1800 de, Paris'ten kalktı, İtalya'ya gitti. Orada süvari asteğmeni oldu. İtalya'yı ilk görüşte sevdi. Burayı kendine vatan bildi. Askerlik mesleğinden hoşlanmıştı ama, bu arada, müziğe merak sarmıştı. 1801 de hastalandı, izin alıp Grenoble'e geldi. Fakat, tebdilhava için geldiği Grenoble'da, Victorine Mounier adında bir kıza tutuldu, onun peşine takılarak, gene Paris'i boyladı. Paris... Paris... Artık Paris'te yeni bir hayat başladı... Başıboş, uçarı, pırpırı b:r ömür. Akşamları salonlar, tiyatrolar, gündüzleri gezi yerleri, müzeler, kahveler, kızların peşinden koşmalar. ..

5

Victorine Mounier'den sonra, Ade Rubuffet, Bn. Rebuf-fet, oyuncu Bnc. Duchesnois, birbiri peşinden Stendhal'ın gönlüne girenlerin adlarıdır. Onda hepsinden bir söz, bir öpücük, bir yalvarış kalmıştır. Delikanlımız kızların, kadınların ardından koşarken, içinden içine, zengin olmak istiyordu. Bunların hepsinden beter —ki bu beter, yüzyılların en büyük nimeti sayılacaktır— edebiyata karşı büyük bir eğilim duyması idi. Kendi iç dünyasını daha iyi, daha yakından anlamak, insanları ve oyuncaklarını daha derinden kavramak için, o da, çoğu yazar gibi, bir günlük tutmağa başladı. Günlük tuttuğu gib;, Moliere'den ilham alarak, komediler yazmak istiyordu.



İşte yeni bir yerde: O sıralarda, genç bir oyuncu olan Melaine Guilbert'e âşık oldu. Kızın peşinden Marsilya'ya gitti. 1805 yılının temmuzundan aralık ayma kadar burada, bir balayı hayatı geçirdi. Beri yandan da, bakkaliye eşyası ihraç eden bir tac:rin yanında çalışıyordu.

1806 yılında Melaine'den, Marsilya'dan ayrıldı. Artık birer yabancı olmuştu iki sevgili. Yeni bir hayatın başlaması gerekti. Paris'e dönen Henri Beyle, yeğenleri olan Daru'lere yanaştı. Onların yardımı ile levazım dairesinde iş buldu. Sıkılıyordu. Gene ordunun peş'ne takıldı. Yeni bir yolculuk başladı: Almanya.

İşte o andan itibaren, kahramanı olan Napoleon'un peşinde dolaşırken, insan hakkında eşsiz denemeler kazanıyordu. Yazı yazdığı zamanlar birçok takma adlar kullanıyordu. Standhal adlı küçük Alman kasabasını, kendi bağrına bastı. Bu kasaba değil, insanlar içinden çıkan, yaratan, düşünen, düşündüren bir insan olmuştur.

Jena savaşında, imparator Napoleon'un zafer alayı ile Berlin'e girişinde hazır bulundu. 1806 - 1808 yılları arasında, Brunswlck'te bulunduğu sırada, Alman dilini ve felsefesini öğrendi. Bu sırada, Wilhelmine von Griesheim'a da kur yapıyordu.

1808 kasımında Paris'e çağrıldı. 1809 da, kont Daru'nün emri altında, Strasbourg'a, Viyana'ya, Linz'e gitti. 1810 da gene Paris'e geldi. Geldi ve hayatının en parlak yıllarından birini geçirdi. İki resmî görevi vardı. Yirmi yedi yaşında idi.

6

Konuşmasını, tatlı tatlı anlatmasını, tatlı tatlı dinletmesini biliyordu. Girip çıkmadığı salon, tiyatro kalmamıştı.



Beri yandan, uzak hısımı olan kontes Daru'ye olan bağlılığı gittikçe aşka dönüyordu ama, bu, hiçbir zaman, dostluk çerçevesini aşmadı. Buna karşılık Henri Beyle, Angeline Bereyter'i sevdi. Genç kadın, Napoleon'un düşüşüne kadar, metresi oldu. Bu arada Henri Beyle'nin aklında biri daha vardı: Angela Pietragrua. Gitti, Milano'da buldu onu.

İtalya'da kısa bir yolculuk yaptı. Polonya, Floransa, Roma ve Napoli'ye uğradı. 1812 yılında Paris'in kapısını çaldı. Sonra, Napoleon ordularının ardından, kalktı, Rusya'ya gitti. Bu yolculuk, aynı yılın 23 temmuzunda başlamıştır.

Napoleon'un genel karargâhı mensupları arasına katıldı. 14 eylül tarihinden 16 ekim tarihine kadar Moskova'da kaldı. Paris'e dönmek için de Danzig, Berlin ve Brunswick'-ten geçti. Fransız ordusunun Rusya'dan felâketli bir biçimde çekilişi sırasında, askerin iaşesini sağlamak için, elinden geleni yaptı. Ama umduğunu göremedi. Atandığı yerlere gidip yeniden Paris'e döndüğünde, Napoleon da düşmüştü.

Fakat, Napoleon'la birlikte Moskova'ya gidenler için, o zamanlar Paris'te durum pek te iyi değildi. Bu gibilerini herkes aşağı görüyordu. Bunun üzerine Stendhal, 20 temmuz 1814 te kalkıp Milano'ya gitti. 1817 de Paris'e, Londra'ya, 1819 da babasının ölümü yüzünden Grenoble'a yaptığı üç yolculuk bir yana, yedi yıl hep Milano'da kaldı.

Ömrünün en mutlu dönemi, besbelli, Milano'da kaldığı bu yıllar oldu. Gönül işleri bakımından bunalımlar, hayal kırıklıkları geçirmişti.

1815 yılında Angela Pietragrua'dan ayrıldı. 1818 ve 1819 da Metilde Dembovski'ye karşı ıstıraplı bir aşkla bağlandı. Onun peşinden Volterra'ya, Floransa'ya gitti ama, genç kadını bir türlü avucunun içine alamadı. Sonunda, gene Milano'ya döndü. Düşünmeğe, yazı yazmağa başladı.

Gerçi on sekiz yaşından beri yazı yazıyordu ama, biz onun, gerçek yazı yoluna, Milano'da atıldığını söyleyebiliriz. 1814 ve 1817 yıllarında, L.A.C. Comblet imzası altında, müzik ve Resimle ilgili iki eser yazdı. Gene, 1817 yılında, «Rome, Naples et Florence — Roma,, Napoli ve Floransa» adlı

7

eserini Stendhal takma adı ile yayınladı. Bu kitap, Henri Beyle'nin ilk eseri idi. Çünkü ilk ikisini, oradan buradan derlediği bilgileri bir araya getirerek yazmıştı.



Metilde'e karşı duymakta olduğu umutsuz aşk da kendisine ilk önemli eserini ilham etti. Bunun üzerine, «De 1'-Amour — Aşk Üzerine» adlı kitabını yazmağa başladı. Metilde kendisine gittikçe daha sert davranırken, 1820 yılında, Milano'da, bu kitabı yazmakla geçiriyordu günlerini. Eser 1822 de çıktı.

1821 yılında Beyle, iki sebep yüzünden Milano'yu terk etmek zorunda kalmıştı: İlk sebep, Avusturya hükümetinin, yazarın «Carbonari» adlı gizli İtalyan siyasî kurumuna katılmış olmasından kuşkulanması idi. İkincisi ise, Metilde'i elde etmekten artık umudunu kesmiş olması idi.

Bir süre Londra'da kaldıktan sonra, yeniden Paris'e döndü. Yeniden, eskisig ibi, bir salon adamı hayatı sürmeğe koyuldu. Geçimini sağlamak için, ingilizce dergilere yazılar yazıyordu. 1823 te de, kendi deyimiyle söylersek, «Romanti-cisme» adlı edebî mesleğin ilkelerini ilân eden bir eser olan «Racina ve Shakespeare» i yayınladı. Gene bu sıralarda, «Rossini'nin Hayatı» adlı kitabını da bastırdıktan sonra, İtalya'ya giderek, bir süre Roma'da oturdu. Sonra, yeniden Paris'e döndü. Kontes Curial'e âşık oldu. Paris'te resim ,müzik üzerine yazılar yazdı. 1825 yılının martında, «Racine ve Shakespeare» adlı eserinin ikinci bölümünü yayınladı. Mayıs ayında Metilde Dembovski'nin öldüğünü haber aldı. 1826 da, metresi olan kontes Curial'den ayrıldı. İngiltere'ye gitti. Belki bu ayrılış üzerine, kendini avutmak için, ilk roman 1827 de yayınlanan «Armance» adlı eserini yazdı. Fakat eser, pek o kadar büyük ilgi uyandırmadı.

Bu romanın basılmasından sonra, yazarımız, gene İtalya'ya gitti. Floransa'da Lamartine'le buluştu. Bolonya'da kaldı. Ferrare'de kaldı, Venedik'te kaldı. Milano'ya gelince, polis, kendisini Fransa'ya dönmek zorunda bıraktı.

18 Ocak 1828 de Paris'e geldiğinde, geçimini sağlamak kaygusuna düştü. İngiliz dergilerine yazdığı yazılar, kendisini doyurmuyordu. Kralın kitaplığında kütüphane memur yardımcılığı elde etmek için boş yere çalışıp durdu.

8

Eylül 1829 yılında, yeni bir eseri çıktı: «Promenades dans Rome — Roma'da Gezintiler». Aynı yıl, kont Daru öldü. Beyle, o sıralarda, gene, Fransa'nın güneyine bir yolculuk yaptı.



25 - 26 ekim gecesi, «Le Fouge et le Noir — Kırmızı ve Siyah» adlı eserini yazmağa başladı. Bu eser üzerinde, önceden, çok şeyler düşünmüştü. Esere başka bir ad da verecekti. Eserin baş erkek kahramanına, «Julien» adını verecekti. Fakat, sonradan, bu düşüncesinden caydı.

Bu roman yazılırken, Henri Beyle, bir yandan da, bir edebî dergide, üç hikâyesini bastırdı. Çok çalışmıştı. Gönlü gene aşka susamıştı. Bu kez, Giolia Rinieri'ye tutuldu ve onunla evlenmek istedi.

25 eylül 1830 tarihinde Beyle, Trieste'ye, daha sonra (31 mart) Civita - Vecchia'ya konsolos atandı. İlk şaheseri olan «Kırmızı ve Siyah», 1831 yılında çıktı. Fakat, bu yepyeni, ateşli roman, o sıralar, kimsenin ilgisini çekmedi. Kimse bundan pek bir şey anlamadı. Ama kendisi, eserlerinin kendi yaşadığı dönemde anlaşılamıyacağmı pek iyi seziyordu. Bu sezişini de şu sözlerle ortaya dökmüştü: «Ben eserlerimi hep birer piyango bileti saydım. Bugün çıkarmış olduğum eserler, ancak, 1900 yılında yeniden basılacaktır.»

Civita-Vecchia'da canı sıkılıyordu. 1831 ve 1832 de sık sık Roma'ya gidiyor, eserlerine gereçtir diye eski kitaplardan kimi bölümleri kopya ediyordu. Ne kadar mümkünse, o kadar fazla izin alıyordu. Çünkü, diyordu, benim amacım, konsolosların yaldızlı üniformasını giymek değil, bir tavan-arasında oturup roman yazmaktır. Ama, ne olursa olsun, gene de işinin başına dönüyordu. Bu serüven, iş serüveni, 1836 ya dek devam etti. Bu arada, yazmağa başladığı «Lucien Lauwen» adlı kitabı yarıda bıraktı. Kendi hayat macerasını anlatan, eşsiz bir roman olan «La Vie de Henry Brulard — Henry Brulard'm Hayatı» adlı eserini yazdı.

1837 ve 1838 de Paris'e döndü. Salonların adamı oldu. Oyunlara gitti. Tiyatro oyunları çok hoşuna gidiyordu. «Le Rose et le Vert — Pembe ve Yeşil» adlı esere başlamıştı. Ayrıca, bir dergide, İtalya izlenimlerini yazıyordu parça parça. Daha sonra, bir yolculıftk kitabı yazmak üzere, Eransa'mn

9

içinde dolaşmağa başladı. 1838 haziranında, «Les Memoires d'un Touriste — Bir Gezicinin Anıları» böyle doğdu, böyle basıldı.



O sırada, Parma dükü Alexaidre Farnese'in gençlik döneminden esinlenerek, İtalya ile ilgili bir yazı yazmak istedi. Alexandre Farnese (1545 - 1592) bir İtalyan asker ve diplomatı idi. Henri Beyle, sonradan, bu konuyu çağdaşlaştırdı. İkinci şaheseri olan «La Chartreuse de Parme — Parma Manastırı» böylece doğdu. Roman iki ay içinde yazılıp bitti. Bu romanda Henri Beyle, kendini, olduğu gibi, ele vermiştir. Onun nasıl düşündüğü, nasıl sevdi,i nasıl acı çektiği bir başka insanın hayatı ile kendi hayatı arasındaki korkunç boşluğu görmek, hiç de aptallık değildir. Eser, bir romandan çok, ozanca bir itiraftır.

«Parma Manastırı» basılınca, pek büyük başarı kazanamadı. Fakat, Balzac, yazdığı bir yazıda, eseri alabildiğine övdü.

Stendhal, ağustos ayında kalktı, Vivita - Vecchia'ya gitti. Orada «Aamiel» adlı eserini yazmağa koyuldu. Sevgiden, şefkatten yoksun bir durumda bulunuyordu. Edebî çalışmaları yerinde sayıyordu. Tek eğlencesi, başını alıp kırlara açılmaktı. Kendisinin «Erline» adını vereceği genç bir Roma'lı kadın, yazarımızın son âşığı oldu.

Uzun yıllar süren aşklar, oradan oraya dolaşmalar, yazılar, yarım ve tam başarılar yüzünden, sağlık durumu bozulmakta idi. 15 mart 1841 de kendisine inme geldi. 8 kasım 1841 de, yeniden, yorgun bir durumda, Paris'e döndü. 1842 de biraz güçlendiğini hissedince, kalktı, yeniden çalışmağa başladı.

Fakat, bu yorucu hayata yeni bir oyun gerekiyordu. O, şimdi, bu oyunu oynamak üzere idi: 22 mart günü, sokakta dolaşırken, gene felç geldi. Bu kez kendisini toparlayama-dı, ertesi günü, 23 ocak 1783 yılında başlayan hayatı, evet, ertesi gün, 23 mart 1842 de son buldu.

Assumption kilisesinde yapılan bir törenden sonra, Henri Beyle, edebiyat tarihine Stendhal adını bırakarak, Mont-martre mezarlığına gömüldü.

10

ESERLERİ :



Sayın okuyucu, şimdi, perdemizde bir başka sahne göstereceğiz. Bu sahnede, yazarımız Stendhal'm eserleri sıralanmaktadır. İşte, açıyoruz perdeyi:

1 — <(Vies de Haydn, de Mozart et de Metastase-Haydn,

Mozar ve Metastase'm Hayatları». Yıl: 1814

2 — «Histoire de la peinture en İtalie — İtalya'da Resim

Tarihi». Yıl: 1817.

3 — «Rome, Naples et Florence — Roma, Napoli ve Flo-

ransa». Yıl: 1817.

4 — «De l'Amour — Aşk Üzerine». Yıl: 1822.

5 — «Racine et Shakespeare — Racine ve Shakespeare,»

Yıl: 1823.

6 — «Vie de Rossini — Rossini'nin Hayatı». Yıl: 1823

7 — «Armance», Yıl : 1827.

8 — «Promenades dans Rome — Roma'da Gezintiler».

Yıl: 1829.

9 — «Le Rouge et Le Noir — Kırmızı ve Siyah» Yıl: 1831

10 — «Souvenirs d'Egotisme — Hodbinlik Anıları: Yıl:

1832.

11 — «Günlük». Yıl: 1832 - 1835.



12 — «San Francesco a Ripa — San Francesco Ripa'da».

Yıl: 1835.

13 — «La vie de Henri Brulard — Henri Brulard'ın Hayatı»

Yıl: 1836

14 — «Les Cenci». Yıl: 1837.

15 — «Napoleon». Yıl: 1818 - 1838.

16 — «Les Memoires d'un Touriste — Bir Gezicinin Anı-

ları». Yıl: 1838.

17 — La Duchesse de Pollanio». Yıl: 1838.

18 — «La Chartreuse de Parme — Parma Manastırı».

Yıl: 1839.

19 — «L'Abbesse de Castro — Castro Rahibesi». Yıl: 1839 Stendhal'm eserleri bunlardan ibarettir. Belki, bizim

bilmediğimiz yazıları, notları da vardır ama, edebiyat tarihinde ad bırakan bu eserlerden dilimize çevrilenleri şöyle sıralayabiliriz:

11

1 — Parma Manastırı: a) Hüsamettin Arslanöz, b) Ham-



di Var oğlu.

2 — İtalya Hikâyeleri: a) Hamdi Varoğlu.

3 — Kırmızı ve Siyah: a) Nurullah Ataç, b) Cevdet Pe-

rin, c) Vedat Gülsen Üretürk.

4 — Castro Rahibesi: a) Necip Alsan.

DÜŞÜNCELER:

Stendhal'm bu romanını bir kere daha dilimize çevirmek, bizler için, derin bir tutku oldu. Bizlerden önce yapılan iki çevirde, türlü yanlışlıklar, ufak ufak atlamalar bulduk. Bu yanlışları sıralamak demek, her üç çeviriyi bir arada basmak demek olur ki bu, hiç de olur işlerden değildir.

Çeviride güttüğümüz amaç, ne B. Nurullah Ataç'ın ne de B. Cevdet Perin'in yoludur. Balzac'm «Eugenie Grandet» romanının çevirisinde, Nasuhi Baydar, bizim çeviri düşüncemizi şu sözlerle ortaya dökmektedir: «İmkân nisbetinde kusursuz bir tercüme! Zira, en iyi tercüme, çoğumuzun bundan anladığımız gibi, tecrüme edenin iki dildeki bilgisine, yazarlık yetki ve zevkine göre metnin aslı ve şekli az çok değiştirilerek, cümleler parçalanıp bazıları da çıkarılarak meydana getirilmiş hayli uzak bir benzeri değil, fikirlerin, —ben

olsaydım nasıl yazardım------ sorusuna cevap olacak surette

izahı hevesine kapılmadan (B. Nurullah Ataç'ın anlayışı), yâni nasıl anlatılmışlarsa o tarzın âdeta taklidine dayanan, hattâ lisan yanlışlarına, eserin kaleme alındığı devirdeki noktalama usulüne; güzellik ve çirkinlik, uzunluk ve kısalık inşa kusuru ve kısacası, iyi ve kötü neleri varsa hepsini bir başka dile nakleden «tıpkısı» dır; heyhat!»

Biz de çeviriyi, heyhat! Nasuhi Baydar gibi düşündük, Stendhal'ı bu biçimde vermeğe çalıştık.

Bizden önce yapılan çevirilerde çok başarılı noktaların olup olmadığını göstermek, besbelli, bizlerin değil, ancak, çeviri üzerinde yazı yazan eleştirmecilerin işidir. Biz, burada, pek pek bir iyi örnek vermek istiyoruz. Bu örnekler, bizden önceki çevirmelerin çeviri anlayışlarını gösterecektir, örneklerimizi seçerken, en yalın, anlaşılması en kolay cümleler üzerinde durduk.

12

1 — Verrieres est abritee du cote du nord par une haute



montagne, c'est une des branches du Jura... (I, 1.)

a) Nurullah Ataç:

Verrieres'in şimal tarafını, Jura'nın kollarından biri olan yüksek bir dağ örter.. (I, ı.s. 3, cümle 12)

b) Cevdet Perin:

Verrieres'i kuzey rüzgârlarına karşı Jura sıra dağlarının bir kolu olan yüksek Verra dağı korur... (I, ı.s. 9, c. 13)

c) İkisini de beğenmedik.

2 — Cette demande frappa le maire... (I. iv.)

a) Nurullah Ataç :

İhtiyar Sorel'in parayı, yiyip içmeyi oğlu için yeter bulmayıp bir de giyecek sözüne kalkışması, belediye reisini kuşkulandırdı... (I, iv. s. 19, cümle 21).

b) Cevdet Perin:

ileri sürülen bu şart karşısında belediye reisi kuşkulandı (I, iv. s. 24, cümle 9)

c) İkisini de beğenmedik.

3 — II voyait â ses pieds vingt lieus de pays... (I, x.)

a) Nurullah Ataç :

Ayaklarının altında belki yirmi fersahlık yer yayılıyordu... (I, x. s. 84, cümle 12)

b) Cevdet Perin:

Ayaklarının altında yirmi fersahlık bir arazi uzanıyordu... (I, x. s. 80, cümle 18)

c) İkisini de beğenmedik.

Çevirimizi yaparken, önümüzde, iki çevirji de duruyordu. Kimi an birinden, kimi an da ötekinden faydalandık. Öyle cümlelerle karşılaştık ki, insan, gülmekten kendini alamıyordu. Gülmek bizi, daha özlü, çeviri anlayışımıza daha candan bağlanarak daha mutlu kıldı. Bu bakımdan, iki çevirinin de hakkını yemiyeceğiz.

Bizden sonra çeviri yapılmıyacak mı? Besbelli yapılacaktır. Bütün dileğimiz, bir dördüncü çevirinin, ilk üçünden çok daha üstün ve çok daha başarılı olmasıdır.

13

Nurullah Ataç'm çevirisinde, Stendhal üzerine yazılmış yazı olmadığı halde, Cevdet Perin, bir tanıtma yazısı yazmıştır. Okur, bu tanıtma yazısında, roman hakkında, birkaç özlü düşünce öğrenebilecektir. Söz gelişi, «Kırmızı» nedir, «Siyah» nedir gibi... Biz böyle bir söz söylemiyeceğiz. Okur perdeyi kaldırıp ta, romanı okumağa başladığında, renklerin ne gibi anlamlara geldiğini kolayca çıkarabilecektir.



Önsözümüzü bitirmeden önce, Stendhal'm hayatını S. Tiryakioğiu'nun çevirisinden aldığımızı bildirmek isteriz. Bu aktarmada, yer yer değişiklikler de yaptık. Stendhal'm bir üçüncü kez dilimize çevrilmesini isteyen, bu çeviri için bizi, yerinde ve akla yakın nedenlerle zorlayan, basman, İhsan Manavoğlu'na teşekkür ederiz, kitabın basımında emeği geçenlere de teşekkür ederiz.

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   43


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©anasahife.org 2016
rəhbərliyinə müraciət