Ana səhifə

Провела учительница


Yüklə 78.46 Kb.
tarix06.05.2016
ölçüsü78.46 Kb.
МБОУ СОШ№3

на тему:



Провела учительница

азербайджанского языка

Шамилова Гюльмира

Тавархановна.
13.03.2015г.

Mövzü: "NOVRUZ BAYRAM"

Mәqsәd: Xalqın adət ən᾽ ənələri ilə tanişliq, uşaqlarda

bu adətlərə məhəbbət və maraq yaratmaq.


Müəllim: Hamınızı salamlayıram, xoş qəlmisiniz

deyirəm.Bu qün 3-cü və 4-cü sinifin

şagirdləri ilə sizi qədim tarıxınə səyahətə

də᾽ vət edirik.


Aparacılar: Emina və Kurban.
Emina: Novruz bayramı xalqmızın uşaq keçmişi ilə bağlı bayramlardan biridir. Bu bayrama qırx gün hazırlıq gedir. Novruz bayramı mart ayının 20-də başlayır və üç gün davam edir. Martın 21- də yaz fəsli girir. Həmin gün gecə ilə gündüz bərabərləşir, təbiət oyanır, həyat canlanır. Bu gün ilin ilk günü hesab olunur.
Kurban: 21 марта - это день равноденство. День,когда все мусульмане мира празднуют "Новруз байрам" Праздник весны, добра, радости.

Перед праздником "Новруз байрам" принято

сожать семению.
Qızlar oynayırlar səməni ilə.


Səməni


Reyhan: Ay səməni, saxla məni

İldə cücərtərəm səni.

Ayaq bastın ölkəmizə,

Bol-bol sənlik getir bizə.

Çatır-çatır yansın ocaq,

Şadlıq etsin oğul-uşaq .

Emilə: Sünbül saçlı tarla,əkin

Parıldasın qızıl nəki.

Bağlar bəzək vursun yenə,

Qızlar məclis qursun yenə.

Emina: Novruz-qədim bayramlarımızdan biridir. İnsanlar dörd ünsürün. Suyun, Odun, Yelin, Torpağın isinməsi, dirilməsi, istəyi ilə bağlı mərasimlər, oyunlar keçirirlər.
Kurban: Каждый год готовясь к "Новруз байрам" люди приводили в порядок всё вокруг себя, наводили чистоту, покупали и дарили друг другу новые наряды.
Su çərşənbəsi mərasimini göstərmək.
Emina: İndi su mərasimininə baxın.
"Su falları"


Reyhan: Su çərşənbəsində sübh tezdən gedib axan Sudan-bulaqdan, çaydan, arxdan "Lal su" getirirlər.Ye ni suyu evə getirənəcən heç kimlə danışmırlar. Onu bir neçə pıyaləyə töküb saxlayırlar. Axşam qızlar yığışırlar, hərə öz baxtına üzüyünü saçına sürtüb suya atır. Üzük piyalənin divarına toxunub cingildəyir. Üzük neçə dəfə cingildəsə, deməli, qız həmin sayda ildən sonra gəlin köçəcək.
"Tapmacalar"
Emina: Gedər - gedər gözü yox,

yorğa gedər , tozu yox. (Su)

Kurban: В жаркий день

Самой желанной бывает. (Вода)

Emina: Göydə doğular

Yerdə boğular. (Yağış)


Kurban: Не конь, а бежит

Не лес, а шумит. (Река)

Emina: İndi isə bahar şərləri.
Abdulla: Xonçalı novruz gəlir

Gönçəli novruz gəlir,

Süzmə çərin qaşına

Noğul səpin başına.

Sevile: Salamladıq bülbülü,

Açıldı Novruzgülü.

Bağlarda quşlar ötdü,

Nərqiz ,dənövşə bitdi.

Qəldi bahar bayramı,

Şənlik ətdi əl, hamı.

Absalix: Əsir isti küləklər ,

Uçur qazlar, ördəklər.

Çiçək açır ağaclar,

Yoxdur daha soyuq qar.


Kemran: Quşlara daş atmayın

Quşlar hürkər dağılar.

O şirin mahnıları ,

Birdən yarımçıq qalar.

Emile: Quşlara daş atmayın,

Qoy qonsunlar ağaca.

Könül mahnılarını ,

Oxusunlar doyunca.

Mahnı "Bahar"

Emina: Bahar gələndə mən də,

Bitirək gül çəməndə.

Bahar gələndə mən də,

Bitirək gül çəməndə.

Mən baharın qızıyam, qızıyam

Köynəyi qırmızıyam, qırmızıyam.

Mən baharın qızıyam, qızıyam

Köynəyi qırmızıyam, qırmızıyam.

Uçmağa yox qanadım

Qızıl laledir adım.

Çülü, düzü bəzərəm

Əldəm ələ gəzərəm, ay gezərəm, ay gezərəm.

Başımda al şalım var,

Yanağımda xalım var.

Başımda al şalım var,

Yanağımda xalım var.

Yayılmərəm acıyam, acıyam

Çıçəklərin tacıyam, tacıyam .

Yayılmərəm acıyam, acıyam

Çıçəklərin tacıyam, tacıyam.
Uçmağa yox qanadım

4 p Qızıl lalədir adım.

Çülü, düzü bəzərəm

Əldəm ələ gəzərəm, ay gezərəm, ay gezərəm.

Emina: İlahir çərşənbələrin ikincisi - od çərşənbəsidır.

Kurban: "Od"- Это огонь, пламя

это - олицетворение солнце

İnanclar

Emina: Gün düşən yerdə xəstəlik olmaz.

Kurban: Где есть солнечные лучи, там нет болезни.

Emina: Ocağa yanaşanda salam verərlə.

Kurban: Пойдя к костру, нужно поздороваться.

Emina: Gün doğanda doğulan uşaq, göyçək olar.

Kurban: Ребёнок, рождённый первыми лучами солнца, будет очень красивым.
Uşaqlar otun üstündən attılırlar.

Emina: Gəldi üçüncu çərşənbə, yel çərşənbə.

Xorla.

Yelli babam,



Yel babam,

Telli babam,

Tel babam,

Güllü babam,

Gül babam.

Qızlar buğdanı yelə verib oxuyurlar.



Sone: A yel baba, yel baba,

Qurban sənə, gəl baba

Taxılmız yerdə qaldı,

Yaxılmız əldə qaldı.

A Yel baba, Yel baba,

Qurban sənə, gəl baba...
Gunel: A yel baba, yel baba,

Tez gəl baba, gəl baba

Sovur bizim xırmanı.
Atına ver samanı.

Dən yığılıb dag olsun,

Yel babamız sağ olsun.

A yel baba, yel baba,

Qurban sənə, gəl baba.
Lale: Taxılmız yerdə qaldı,

Yaxılmız əldə qaldı

A yel baba, yel baba,

Qurban sənə, gel baba.

Sovur bizim xırmanı,
Atına ver samanı.

Dən yığılıb dağ olsun,

Yel babamız sağ olsun.

A yel baba ,yel baba

Qurban sənə, gel baba.
Reyhanat: Güllü tutdu savaşım

Təknədə qaldı aşım,

Çiynimə düşdü başım

Yatdı dəgirman daşım...

A yel baba, yel baba,

Qurban sənə, gel baba.


"İnanclar"

Emina: Xırman sovurulandan sonra, ilk buğda götürənin

oğlu olar.

Kurban: Кто заберёт домой проветренную пшеницу,

у того рождался сын.

Emina: Yeli əsdirəni söyməzlər.

Kurban: Кто проветривает пшеницу, того не

оскорбляют.


"Kosa-kosa"

Novruz bayramının ən maraqlı oyunlar biri "Kosa-kosa" oyunudur. Buyurun baxın.





"Kosa-kosa oyonu "

Əyinlərində köhnə, gədimi paltar olan uşaqlar meydanda oynayırlar və yumurta döyüşdürürlər. Uşaqlardan biri təklif ədir ki gelin kosanı çağıraq. Uşaqlar kosanı çağırırlar.

Xor
Ay kosa- kosa gəlsənə,

Gəlib salam versənə.

Çömçəni doldursana,

Kosanı yola salsana.

Kosa meydana çıxır və oynaya,oynaya oxuyur:
Kosa: Murad.

Kəçəl: Abdulla.


Kosa: Novruz - novruz bahara

Güllər - güllər nübara,

Kim yığa, kim apara

Bağçamızda gül olsun,

Gül olsun, bülbül olsun.

Mən gəlmişəm kəf görüm,

Zürna görüm, dəf gürüm

Uşaqlardan biri kosanın yanına atdanıb deyir.

Diana: Bu kosa hardan gəlib,

Qurtarib dardan gəlib.

Çoxca bilib allansın,

Yağ verin yoğlansun.


Amina: Ay keçəl, gəl bu kosanın cavabın vər.
Kosa: Kosa, hardan gəlirsən?

Kəçəl: Dərbənddən.

Kəçəl: Nə gətirmisən?

Kosa: Alma.

Kəçəl: Almanı neylədin?

Kosa: Satdım.

Kəçəl:Pulunu neylədin?

Kosa:Öküz aldım.

Kəçəl:Öküzü neylədin?

Kosa:Vurdum, öldü.


Kosa: Hə indi siz mənə tərif diyin, mən də sizi ilə yumurta vurum.

Reyhan:Ay kosa - kosa gəlmisən,

Lap vaxtında meydana sən.

Almayınca payını ,

Çekilmə bir yana sən.
Kosa: Gətmirəm ağa ,gətmirəm

Beş yumurta payındı,

Əsniyini almayacan.

Xurcunu yaxşı duldur,

Əli boşda qalmayacan.
Amina:Mənim kosam oynayır

Gör necə dilgildəyir,

Ona qulaq asanın

Qulaqı cingildəyir.


Kosa: Azanı, ay azanı,

Doldur gətir qazanı.

Payını artıq verin,

Yola salın kosanı.

Kosa qabaqda oynaya - oynaya gedir.Hamı dalınca xorla

oxuya - oxuya meydandan çıxırlar.


Xor:

Kosanın bəndi var ,

Yetmiş yeddi kəndi var.

Hansı qapıdan girsə,

Noğulu var , gəndi var.

Emina: Yetişdi iləxır çərşənbəsi. "Yər çərşənbəsi"

İnanclar.

Emina: Axır çərşənbə axşamı küsünülər barışarlar.

Kurban: В последную среду перед праздником, кто в ссоре те должны помериться.

Emina: Od sönsə, ocaq da sönər - deyirlər.

Kurban: Огонь погаснит и семья распадётся- говорят.

Emina: Axır çərşənbə gecəsində, təbiətə nə varsa hamısı təzələnir.

Kurban: В последную сруду перед праздником, что есть старого в доме, нужно обновить.

Emina: İndi isə bir güləməli oyun uşaqlar bizə oynayacaqlar bu meydanda. Oyunu adı "O olmasın bu olsun"

Meşədi ibad- Musa.

Rustam bek- Murad.

Gülnaz xanım- Emile.

Sərvər- Kurban.

Sərvərin dostu- Murad Velibekov.

Qəlinin yəngəsi- Amina.


Bir gün Meşədi ibad Rüstambəyin yanına gəlir.
Meşədi ibad: Salam əleykim.
Uşaqlar: Məşədi ibad, xoş gəlmisən, xoş gəlib bizi şad ələmisən.

Meşədi ibad: Sən mənə qızın Gülnaz xanımı verə bilərsən?

Rustam bek: Olsun.
Bayırda, Gülnaz xanım və Sərvər oturub danışırlar.
Sərvər: Səni qoca kişiyə ərə vermək istəyirlər.

Gülnaz xanım: Mən qoca kişiyə ərə getmək istəmirəm.

Sərvər: Sən fikir çəkmə, atana qulaq as,biz bir iş düzəldərik dostlarımlar.
Keçir bir neçə gün. Gedir toy.

Bir oğlan geyib başına şal və ayaqlarına sarıtıb şalı, gelin yerinə gəlir. Qızlar getirirlər gelini. Evə girir Meşədi ibad. Oxuyur.




Meşədi ibad: Mən nəqədər, nə qədər qoca

Olsam, da dəyəm min cavana,


Çörəyi yemərəm mən yavana.

Yaxşı dəmərəm mən yamana,

Qurban edərəm mən cavana,

Malımı, pulumı, varımı mən.


Gəl xanım, gəl yanıma,

Gəl canım, gəl yanıma,

Mən ölüm, mən ölüm, mən ölüm gəl

Mən ölüm, mən ölüm, mən ölüm gəl


A quzum gəl yanıma,

Canımı verərəm mən yarıma,

Qurban edərəm mən cavana,

Malımı, pulımı, canımı gəl.

Meşədi ibad açır gəlini yüzünü, orada çıxır oğlan. Oğlan durur, əlində tapanca və Meşedi ibada deyir.


Oğlan: Yaz!

Meşədi ibad: Nə yazım?

Oğlan: Mən deyəni yaz: "Mən Meşedi ibad, Rustambeyin qızın Gülnaz xanımı almaq istəmirəm"

Meşədi ibad: İstəyirəm axı.

Oğlan: İstəmirsən, yaz dedim, yazmasan vurub beynini partlataram.
Oğlan qoyub tapancanı qacır.
Meşədi ibad: Vay haray, vay haray gelin qaçdı, gelin

qaçdı!
Qonaqlar tez gəlirlər yanıma

Nəcə qaçdı?
Meşədi ibad: Siz bu gəlini gətirəndə baxmamısız bu arvaddı, yoxsa kişidir?
Qonaqlardan biri: Gəlin arvad olar da.
Meşədi ibad: O olmasın, bu olsun.

Gədib getirir başqa arvadı.


Qonaqlar: Meşədi ibada arvad edək, razısan?

Arvad: Hə, hə!

Qonaqlar: Razısan?

Arvad: Hə, hə!

Qonaqlar: Razısan olsun, razısan olsun.

Onlar oynaya oynaya meydanda çıxırlar. Meydana gəlir Sərvər və Gülnaz xanım, qonaqlarla sağullaşıb çıxırlar.

Oyun qurtarır.

İndi isə qızların oyunu.




Emina: Bu gün biz qədim tarıxımızın bir adəti "Novruz bayramını" qeyd etdik.
Kurban: Вот и подошло к концу наше мероприятие. Разрешите в заключении ещё раз поздравить Вас с праздником "Новруз байрам" пожелать исполнения самых заветных желаний. Баракат вашему дому, мира и покоя.
Müəllim: Uşaqlar,necədir,xoşunuza gəldi? Ona görə də öz ana dilini hər bir uşaq bilməlidir və öyrənməlidir. Hamı istırançılara öz minnətdarlığımı bildirirəm. Çox sağ olun.





Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©anasahife.org 2016
rəhbərliyinə müraciət