Ana səhifə

Hãy chung tay bảo vệ và phát huy các giá trị của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng


Yüklə 41.6 Kb.
tarix12.05.2016
ölçüsü41.6 Kb.
Hãy chung tay bảo vệ và phát huy các giá trị của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng

Nguyễn Thị Hương

Giáo viên Hóa - Trường THPT Chuyên Quảng Bình

Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng nằm ở khu vực Trung trung bộ của Việt Nam, phía Tây của tỉnh Quảng Bình; cách thành phố Đồng Hới 40 km về phía Tây, cách Thủ đô Hà Nội 500 km về phía Nam. Tọa độ địa lý: 170 21’12” - 170 44’59” vĩ độ Bắc, 1050 46’24” - 1060 24’19” kinh độ Đông.



Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng là khu Karst mang ý nghĩa quan trọng toàn cầu đã được được biết đến từ những năm 1920 của thế kỷ trước với những hang động nổi tiếng, đã được người Pháp tổ chức du lịch từ năm 1937. Phong Nha đã được đưa vào danh sách các khu rừng đặc dụng từ năm 1986 và chính thức trở thành Vườn quốc gia vào tháng 12 năm 2001. Với những giá trị nổi bật toàn cầu đại diện cho quá trình lịch sử trái đất và địa chất, Vườn quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng đã được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới vào tháng 7 năm 2003.



Cho đến nay, hệ thống hang động ở Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã được thám hiểm và đo vẽ lên đến 163 hang với tổng chiều dài đạt trên 143,5 km. Đã phát hiện một hố sụt Kast sâu nhất Việt Nam (với độ sâu hơn 255 m), thậm chí có thể sâu nhất Đông Nam Á. Hố sụt này được đánh giá có độ tuổi hơn 400 triệu năm. Đặc biệt là việc phát hiện mới về hang động lớn nhất thế giới - Hang Sơn Đoòng gắn với tên tuổi của các nhà thám hiểm hang động và người địa phương. Có thể nói phát hiện Hang Sơn Đoòng có ý nghĩa quan trọng nhất trong nghiên cứu thám hiểm hang động ở Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng 10 năm qua. Phát hiện này là một đóng góp hết sức to lớn trong việc quảng bá hình ảnh Việt Nam và Quảng Bình trên thế giới.





Hang Sơn Đoòng

27'25.88"Bắc 106°17'15.36"Đông, tại xã Sơn Trạch huyện Bố Trạch tỉnh Quảng Bình - là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới. Hang này nằm trong quần thể hang động Phong Nha - Kẻ Bàng. Hang là một phần của hệ thống ngầm nối với hơn 150 động khác ở Việt Nam tọa lạc gần biên giới với Lào.

Quá trình phát triển những giá trị nổi bật về địa chất địa mạo và khí hậu thủy văn đã tạo ra môi trường lý tưởng cho đa dạng sinh học và cũng là một bộ phận hữu cơ của giá trị nổi bật mang tính toàn cầu. Phong Nha - Kẻ Bàng là một mẫu điển hình về đa dạng sinh học của vùng sinh thái dãy Trường Sơn, là nơi được xác định là một trong 200 trung tâm có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học trên thế giới (WWF, 2000). Hơn nữa, Phong Nha và Kẻ Bàng được Tổ chức Bảo tồn Chim quốc tế đánh giá là 2 trong số 60 vùng chim quan trọng của Việt Nam (BirdLife, 2005).



Loài chim lạ, quý hiếm ở Phong Nha - Kẻ Bàng

Phong Nha - Kẻ Bàng chứa đựng tính đa dạng của các hệ sinh thái tự nhiên, bao gồm các hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi, hệ sinh thái rừng trên núi đất và vùng chuyển tiếp, hệ sinh thái sông suối, hệ sinh thái hang động và các hệ sinh thái thứ sinh. Đây là một bộ máy hoàn chỉnh cho quá trình đồng tiến hóa của động vật, thực vật tạo thành những mắt xích và mạng lưới thức ăn bền vững trong môi trường tự nhiên. Đa dạng sinh học và môi trường sống của các loài trong khu vực chính là các bằng chứng khoa học để kiểm nghiệm giả thuyết phát sinh các loài động thực vật trong quá trình phát triển lịch sử của trái đất.

Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng có kiểu rừng độc nhất không tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác trên trái đất là rừng nhiệt đới thường xanh chủ yếu cây lá kim với ưu thế loài bách xanh núi đá (Calocedrus rupestris) và dưới tán là các loài Lan hài vệ nữ (Paphiopedilum spp) phân bố trên núi đá vôi ở độ cao trên 700m-1000m. Ngoài ra, Vườn quốc gia còn có 15 kiểu rừng đã được xác định đã đem lại tính đa dạng của các hệ sinh thái, trong đó có kiểu rừng có tầm quan trọng quốc tế đó là kiểu rừng thường xanh trên núi đá vôi.

Phong Nha - Kẻ Bàng là một mẫu điển hình về những trị của các hệ sinh thái núi đá vôi trên thế giới, có ý nghĩa toàn cầu đối với bảo tồn đa dạng sinh học. Cho đến nay, đã xác định sự có mặt của 2.694 loài thực vật thuộc 907 chi, 193 họ; 395 loài động vật không xương sống và 849 loài động vật có xương sống thuộc 460 giống, 160 họ, 42 bộ. Trong đó, có 35 loài thực vât, 82 loài động vật nằm trong Nghị định 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ; 79 loài thực vật, 99 loài động vật trong Sách Đỏ Việt Nam 2007 và 66 loài động vật trong Sách Đỏ IUCN 2006. Có tới 28 loài động thực vật có giá trị kinh tế và khoa học cao đang bị đe dọa nguy cấp ở mức toàn cầu là: Dipterocarpus kerrii (CR), Dipterocarpus turbinatus (CR), Dipterocarpus hasseltii (CR). Hopea chinensis (CR), Hopea hainanensis (CR), Hopea mollissima (CR), Hopea reticulata (CR), Hopea siamensis (CR), Vatica diospyroides (CR), Dalbergia bariaensis (EN), Dalbergia mammosa (EN), Erythrophleum fordii (EN), Hopea pierrei (EN), Vatica cinerea (EN), Voọc hà tĩnh Trachypithecus laotum hatinhensis (EN),  Chà vá chân nâu Pygathrix nemaeus (EN), Vượn đen má trắng Nomacus leucogenys siki (EN), Hổ Panthera tigris (EN), Sao la Pseudoryx nghetinhensis (CR), Sóc bay đen trắng Hylopetes alboniger (EN), Chó sói Cuon alpinus (EN), Gà lôi lam đuôi trắng Lophura hatinhensis (EN),  Gà lôi lam mào trắng Lophura edwardsi (EN), Gà lôi trắng Lophura nycthemera (EN), Rùa hộp trán vàng Cuora galbinifrons (CR), Rùa hộp ba vạch Cuora trifasciata (CR), Rùa câm Mauremys mutica (EN), Rùa sa nhân Pyxidea mouhotii (EN), Rùa cổ sọc Ocadia sinensis (EN), Rùa núi vàng Indotestudo elongata (EN), Ba Ba gai Palea steindachneri (EN).

Sự đa dạng về sinh cảnh núi đá vôi, hang động, núi đất… là điều kiện lý tưởng cho 9/21 loài linh trưởng (43% linh trưởng của Việt Nam) sinh sống. Có 3 loài linh trưởng đặc hữu của dãy Trường Sơn là Voọc hà tĩnh, Voọc vá chân nâu, Vượn bạc má, trong đó có 1 phân loài là Voọc Hà Tĩnh đặc hữu hẹp chỉ tìm thấy ở vùng núi đá vôi Phong Nha - Kẻ Bàng và vùng lân cận.

Với diện tích núi đá vôi và thảm thực vật rừng nguyên sinh rộng lớn đã tạo ra cho khu hệ Dơi của Vườn quốc gia đa dạng nhất ở Việt Nam với 46 loài, chiếm 43% tổng số loài của Việt Nam. Như vậy, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng là một trong những điểm có tiềm năng lớn nhất Việt Nam và thế giới về bảo tồn các loài Dơi.

Đặc điểm về vị trí địa lý đã tạo cho Phong Nha - Kẻ Bàng trở thành một địa điểm quan trọng đối với công tác bảo tồn các loài sinh vật đặc hữu. Vườn quốc gia là nơi có mặt của 419 loài thực vật đặc hữu của Việt Nam (trong đó có 28 loài Lan), trong đó có 2 loài mới đặc hữu rất hẹp, chỉ thấy ở Vườn quốc gia  và các khu vực núi đá là Bách xanh núi đá Calocedrus rupestrisOligoceras eberhardtii. Có tới 41 loài động vật đặc hữu cho dãy Trường Sơn, trong đó có 30 loài đặc hữu cho Việt Nam, đặc biệt có tới 23 loài đặc hữu hẹp mới chỉ tìm thấy ở Vườn quốc gia.

Các nhà khoa học khẳng định rằng VQG Phong Nha Kẻ bàng chắc chắn còn nhiều tiềm ẩn lý thú về đa dạng sinh học cho công tác nghiên cứu khoa học. Bằng chứng là chỉ trong vòng 10 năm trở lại đây các nhà khoa học đã phát hiện 1 loài thực vật, 1 loài chim, 6 loài bò sát, 1 loài lưỡng thê, 12 loài và phân loài cá, và 2 loài bướm mới cho khoa học. Không một khu bảo tồn nào gây được sự chú như Vườn quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng đối với các nhà sinh học vào cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI. Năm 2011, một loài thú nhỏ được cho là đã tuyệt chủng cách đây 11 triệu năm vừa mới được tái phát hiện tại khu vực mở rộng của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. “Hóa thạch sống” này có tên là Chuột đá (Laonastes aenigmamus). Phát hiện này đã bổ sung vào danh lục Thú Việt Nam lên đến 322 loài. Những phát hiện trên đây đã gây được sự chú ý đặc biệt đối với các nhà sinh học của Việt Nam và thế giới. Kết quả nghiên cứu đã góp phần bảo tồn có hiệu quả một số loài động thực vật bản địa quý hiếm đang có nguy cơ tuyệt chủng tự nhiên, đóng góp thêm nhiều thông tin và cơ sở khoa học cho việc chỉ đạo điều hành trong quản lý bảo vệ.

Với những giá trị về đa dạng sinh học nói trên, hiện nay Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đang đệ trình hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Di sản lần 2 với tiêu chí đa dạng sinh học.

Ngoài ra, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng còn là nơi có lịch sử lâu dài chứng minh những bản sắc văn hóa của hai tộc người Arem và Rục, hai trong số các tộc người có dân số ít nhất ở Việt Nam và trên thế giới.

Những giá trị đa dạng sinh học cũng như những giá trị tiềm ẩn của Vườn quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng sẽ trở thành dịch vụ khoa học quý báu cho công tác bảo tồn thiên nhiên, phát triển du lịch và phát triển kinh tế xã hội. Bảo tồn di sản Phong Nha - Kẻ Bàng chính là nhiệm vụ quan trọng không chỉ của Việt Nam mà đối với toàn nhân loại.

Kể sao cho hết những giá trị tiềm ẩn bên trong của vườn quốc giá Phong Nha Kẻ Bàng. Chúng ta vô cùng tự hào, hãnh diện với nhân loại rằng “chúng ta có Phong Nha kẻ Bàng”. Thế nhưng, hiện nay vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng đang bị tàn phá nghiêm trọng.

MỘT SỐ HÌNH ẢNH ĐÁNG BÁO ĐỘNG



Khai thác trái phép gỗ Sưa tại Phong nha - Kẻ Bàng



Khai thác trái phép gỗ Huê tại Phong nha - Kẻ Bàng

Lâm tặc cướp gỗ Huê tại Phong Nha - Kẻ Bàng



Nạn khai thác đá khu vực bảo vệ Phong Nha - Kẻ Bàng





Thạch nhũ bị tàn phá



Thịt Khỉ rẻ hơn thịt Lợn

Vậy chúng ta phải làm gì để bảo vệ vốn tài sản đáng quý này?

Thứ nhất, phải tăng cường công tác tuyên truyền và vận động người dân sống xung quanh vùng đệm tham gia tốt công tác quản lý bảo vệ rừng, không vào ra rừng Di sản trái phép cũng như tiếp tay cho lâm tặc khai thác và vận chuyển lâm sản trái pháp luật. Đồng thời tăng diện tích giao khoán cho người dân vùng đệm bảo vệ, đảm bảo ít nhất mỗi hộ dân vùng đệm có 01 ha rừng để bảo vệ.

Thứ hai, phải xây dựng và triển khai thực hiện các đề tài nghiên cứu bảo tồn các loài quý hiếm; điều tra bổ sung cơ sở dữ liệu động, thực vật, bảo quản mẫu vật.

Vụ khai thác trái phép 03 cây gỗ Huê tại Hung Trí năm 2012 đã gây xôn xao dư luận trong thời gian qua, và thêm 01 cây đã được xác định tại phân khu phục hồi sinh thái tháng 04 vừa qua đã cho ta thấy được rằng các loài gỗ quý tại Vườn vẫn còn, đặc biệt là các loài có giá trị kinh tế cao như Huê, Lim, Mun...tuy nhiên chưa có một đề tài khoa học nào điều tra sự phân bố cũng như vị trí của các lài nói trên. Để làm được điều này không phải là ngày một ngày hai, mà cả quá trình lâu dài, gắn liền với công tác quản lý rừng bền vững.

Số liệu điều tra bổ sung về động vật, thực vật tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đặc biệt quan trọng trong thời gian này, vì nó quyết định sự thành công hay thất bại của việc đề nghị UNESCO công nhận Di sản thế giới lần 02 về tiêu chí Đa dạng sinh học sắp tới. Có một điều được tin tưởng đó là nếu chúng ta làm kỹ công tác điều tra, đồng thời có sự cộng tác của các chuyên gia cũng như hỗ trợ thiết bị khoa học hiện đại thì con số động vật và thực vật tại Vườn quốc gia không chỉ dừng lại 2.694 loài thực vật và 1244 loài động vật mà còn nhiều hơn nữa.

Thứ ba, phải tổ chức bộ máy của Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng phù hợp hơn.

Đảm bảo mỗi một cán bộ, viên chức, người lao động của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng phải là người có trình độ chuyên môn vững vàng, có ý thức cao trong việc tham gia quản lý công tác bảo tồn và phát huy tốt giá trị Di sản.



Để làm được điều này, hằng năm Ban quản lý phải tổ chức các lớp tập huấn nhằm nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho viên chức, người lao động. Đặc biệt là lực lượng kiểm lâm Vườn quốc gia, vì đó là lực lượng chuyên trách và trực tiếp quản lý và bảo vệ toàn bộ diện tích rừng đặc dụng của Vườn quôc gia ./.




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©anasahife.org 2016
rəhbərliyinə müraciət