Ana səhifə

Asya uygarliğI


Yüklə 88.01 Kb.
tarix08.05.2016
ölçüsü88.01 Kb.

İlkçağ Medeniyetleri Final Yayınları ÖSS Tarih



İLKÇAĞ UYGARLIKLARI

ASYA UYGARLIĞI




a) Çin Uygarlığı:


  • Çin, feodal bir yapıdaydı. Temel geçim kaynağı ticaretti. İpek Yolu hakimiyetinden dolayı Türklerle mücadele halindeydi. Çin'de pusula, barut, matbaa, kağıt ve porselen gibi buluşlar ortaya çıkmıştır. Çivi yazısı kullanılmış; Türk askeri sistemi uygulanmıştır. Çin’de Taoizm, Konfüçyanizm, Gök Tanrı ve Budizm dinleri vardı.


b) Hint Uygarlığı:


  • Hindistan birçok kez istilaya uğradığı ve toplum kast sistemine dayandığı için, gerçek bir birlik ve ortak bir tarih oluşmamıştır. Kast, aynı işle uğraşan; atadan miras kalan hakları, görevleri ve gelenekleri ile birbirine sımsıkı bağlanan insan grubudur. Kişi kendi kastını seçemezdi; doğuştan kastı belliydi. Kast sistemi Hinduizm (Brahmanizm) dininden güç almaktaydı. Budizm, Hinduizm'in katı kast sistemine tepki olarak doğmuştu. Brahmanlar matematikle uğraşmış, rakamları bulmuşlardır.


c) İran Uygarlığı:


  • İran'da ilk uygarlığı Medler kurdular. Daha sonra Persler, Medleri yıktılar (MÖ 550). Lidyalıları da yenerek Anadolu'ya hakim oldular. Pers Devleti ise Makedonyalı İskender tarafından yıkıldı. İlkçağ'da İran'da mutlak krallık hakimdi. Devlet, satraplık denen büyük illere ayrılmıştı. İranlılar, dünyada ilk posta teşkilatını kurdular. Mimaride Pers üslubunu geliştirdiler. İran'da hâkim din Zerdüştlük (Mecusilik) idi. Ateş kutsal sayılmış, ateşgede denen tapınaklarda sürekli ateş yakılmıştır.


d) İskit (Saka) Uygarlığı:


  • Tarihte rol oynayan ilk Türk topluluğudur. MÖ VII. yüzyılda Balkanlar, İran ve Anadolu’yu istila ettiler. Romalılarla savaştılar. Savaşçılıkları ve madeni eşyalarıyla ün kazandılar. Siyasi yapıları boylar federasyonu şeklindeydi. Zamanla zayıflayarak diğer kavimlerin arasına karıştılar. Alp Er Tunga Destanı İskitlerin mücadelelerini anlatır.

MEZOPOTAMYA UYGARLIĞI




  • İlk çağlarda Fırat ve Dicle nehirleri arasında kalan bölgeye Mezopotamya adı verilmiştir. Mezopotamya, verimli topraklara sahip olduğu için sık sık istilaya uğramış, birçok kavim gelerek bölgeye yerleşmiş, bu nedenle birçok uygarlık kurulmuştur.



a) Sümerler:


  • Mezopotamya'nın siyasi ve kültürel tarihi Sümerlerle başlar. Sümerler Asya kökenli bir kavim olup, MÖ IV. binde Aşağı Mezopotamya'ya yerleşmiş, burada Lagaş, Ur, Uruk, Eridu, Ummo ve Kaş gibi "şehir devletleri" kurmuşlardır.




  • Sümerler yazıyı kullanan ilk toplumdur. Dilleri Asya kökenlidir. Yazı sayesinde edebi türler gelişmiştir. Bunların başında destanlar gelir. Gılgamış Destanı, Tufan Hikâyesi, Yaradılış Manzumesi günümüze kadar gelen klasik eserlerdir.




  • Sümerler hukuk devletinin kurulmasına öncülük etmişlerdir. İlk kanun Lagaş Kralı Urukagina tarafından çıkarılmış; burada, kralın baskı ve zulme son vererek özgürlüğü getirdiği anlatılmıştır. Bu kanunlarda cezalandırma yöntemi "fidye" (bedel)’dir.




  • Sümer dini çok tanrılı idi. Toprak tanrıların malı sayılıyor ve rahiplerin gözetiminde işletiliyordu. Urukagina reformlarıyla özel mülkiyet ortaya çıkmıştır. Sümer sanatı canlı ve gerçekçi idi. Kabartma, oyma, kuyumculuk ve heykelcilik gelişmiş, "Zigurrat" denilen çok katlı tapınaklar yapılmıştır.




  • Sümerlerde düzenli bir ordu yoktu. Köleler dışında her erkek asker sayılırdı. Sümerler bilimin gelişmesine önemli katkılarda bulunmuş; ayı 30, yılı 360 gün olarak hesaplamış; daireyi 360 dereceye bölmüşlerdir.



b) Akadlar:


  • Sâmi ırkındandırlar. MÖ IV. binde, Arap yarımadasından gelerek, Mezopotamya’ya yerleştiler. Başkentleri Agede idi. Sümerleri yıkarak tüm Mezopotamya'yı egemenlikleri altına aldılar.

c) Elamlılar:


  • MÖ IV. binden itibaren varlık gösterdiler. Sümer ve Akad himayesinde yaşadılar. Başkentleri Sus şehri idi. Tarım ve hayvancılıkla uğraştılar.



d) Asurlular:


  • Sâmi kökenli bir diğer kavim olan Asurlular, MÖ 2000'de Ninova şehri çevresine yerleştiler. Egemenlik alanlarını Kapadokya'ya kadar genişlettiler. Anadolu'da çeşitli koloniler kurarak ticareti geliştirdiler. Bu sayede Mezopotamya uygarlığını Anadolu'da yaydılar. MÖ VII. yüzyılda Medler ve Babilliler Asur hakimiyetine son verdiler. Asurlular kaya oymacılığında geliştiler. Kütüphanecilik faaliyetini başlattılar. Sert cezalar içeren yasalar çıkardılar.



e) Babilliler:


  • Sâmi ırkından olan Amurrular, MÖ 2000 yıllarında Babil merkez olmak üzere bir devlet ve düzenli bir ordu kurdular. Babillilerin ilk devletine Hititler, ikinci devletlerine ise Persler son verdiler. Babil Kralı Hammurabi önemli yasalar çıkardı. Kişi ve toplum hukukunu birbirinden ayırdı. Devletin teokratik özelliğini kaldırdı. Cezalandırmada kısas yöntemini uyguladı. Babil Kulesi ve Asma Bahçeleri dünyanın başlıca şaheserlerindendir.



Mezopotamya uygarlıklarının genel özellikleri:





  • Patesi adı verilen krallar, ülkelerini tanrı adına yönetirlerdi. Kralların yanında, gerektiğinde toplantıya çağrılan danışma meclisleri vardı.




  • Mezepotamya uygarlığının dini çok tanrılı idi. Sümerlerde ahiret inancı vardı. Sâmilerin Mezopotamya'ya gelmesiyle bu inanç kayboldu.




  • Halk hürler, korunanlar ve köleler şeklinde sınıflara ayrılmıştı. Kölelerinin hiçbir hakkı yoktu.




  • Ekonominin temeli tarımdı. Tüccarlar Anadolu, Suriye, Mısır ve Hindistan'a giderek, ticaret yapıyorlardı. Ticari faaliyetler takas yöntemiyle yürütülüyordu. Ölçü birimleri sistemleştirilmişti.




  • Mezopotamya medeniyeti Akdeniz medeniyetinin temeli oldu. En çok etkilediği yer ise Anadolu’ydu.

FENİKELİLER





  • Suriye'nin Akdeniz kıyı kesiminde, Sayda ve Sur gibi siteler kurdular. Asur saldırılarıyla bağımsızlıklarını yitirdiler. Asur, Pers ve Makedonyalı İskender'in egemenliğinde yaşadılar. Deniz ticareti alanında geliştiler. Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında koloniler kurdular. Ön Asya medeniyetinin Akdeniz dünyasına girmesinde rol oynadılar. Uygarlık tarihine en önemli katkıları "harf sistemine dayanan alfabe"yi bulmalarıdır. Bu alfabe daha sonra Romalılar tarafından geliştirilmiş ve Latin Alfabesi oluşturulmuştur.


İBRANİLER





  • MÖ II. binde Filistin'e yerleştiler. İbrani Devleti MÖ XI. yüzyılda Hz. Davut tarafından kuruldu. Daha sonra İsrail ve Yahudi devleti olmak üzere ikiye ayrıldı. İsrail Devleti'ne Asurlular, Yahudi Devleti'ne ise Babilliler son verdiler. MS I. yüzyılda Romalılar tarafından dünyanın dört yanına sürüldüler. İbraniler (Museviler), kendilerini üstün ırk olarak gördükleri için Yahudilik dini fazla yayılmamıştır. İbraniler alfabelerini Fenikelilerden almışlardır. İbranilere ait eserlerin başında Kudüs'te bulunan Süleyman Mabedi gelmektedir.


MISIR UYGARLIĞI





  • MÖ IV. binde "Nom" denen şehir devletleri varken, sonradan merkezi krallık kurulmuştur. En önemli siyasi olaylardan biri, Suriye'yi ele geçirmek için Hititlerle yaptıkları Kadeş Savaşı'dır. Savaştan sonra imzalanan Kadeş Antlaşması tarihte bilinen ilk yazılı antlaşmadır. Mısır Krallığı Pers istilasına uğramış; son olarak da Büyük İskender Mısır'a girerek burada İskenderiye şehrini kurmuştur.




  • Kral (firavun) dini ve siyasi otoriteyi şahsında toplamıştı. Çok tanrılı bir din ve ahiret inancı vardı. Köylü ve köleler, firavun adına çalışırlardı. Devamlı bir ordu vardı. Temel gelir kaynağı tarımdı. Çevre ülkelerle ticaret de yapılmaktaydı. Mısırlılar hiyeroglif (resim) yazısını buldular. Yazı malzemesi olarak papirüs kullanılırdı. Edebiyat ve sanat dini ağırlıklıydı. Piramit, tapınak, heykel, kabartma ve oyma sanatı gelişmişti. Mısırlılar bilim alanında ileriydiler. Vergilerin hesaplanması matematiğin, Nil'in taşma zamanının hesaplanması astronominin, Nil’in taşmasıyla bozulan arazi sınırlarının tespiti ise geometrinin gelişmesine etki etmiştir. Mısırlılar tıp alanında gelişmiş; ayrıca, yılı 365 gün olarak hesaplamış ve on iki aya bölmüşlerdir.

ESKİ ÇAĞLARDA TÜRKİYE




  • Eski devirlerden beri Anadolu, uygun iklimi ve verimli toprakları sayesinde yaşamaya elverişli bir medeniyet merkezi olagelmiştir. Bundan dolayı tarihin en eski çağlarından beri iskan edilmiştir. Anadolu'da, Asur kolonileri çağını kapsayan kalkolitik dönem, tarihi devirlere geçiş dönemidir. Bu dönemde üretim artmış, ticaret gelişmiş, ilk şehir devletleri kurulmuştur. Türkiye'ye yazının gelmesi de bu döneme rastlar. Yazı Asurlu tüccarlar vasıtasıyla Orta Anadolu'ya girmiştir. İlk yazılı vesikalar Kayseri civarındaki Kültepe'de bulunan çivi yazılı tabletlerdir. Ayrıca, Kültepe'de, Karum denilen pazar yeri kurulmuştur.


a) Hititler:


  • Anadolu uygarlıkları arasında "tarih çağları"nı ilk olarak yaşayan Hititlerdir (MÖ 1800-700). Başkent Hattuşaş'tır. En önemli siyasi olay Mısırlılarla yapılan Kadeş Savaşı'dır. Kadeş Antlaşması, tarihte bilinen ilk yazılı antlaşmadır (MÖ 1296). Hitit Devleti Ege göçleri ile yıkıldı. Hitit şehir devletleri kuruldu. Bunlar da Asur egemenliğine girdiler.




  • Kral, askeri ve sivil yönetimin başıydı. Başkomutan, başrahip ve kanun koyucuydu. Pankuş, asillerden oluşan danışma ve yargı meclisiydi. Meclis kralı yargılayabilir, yetkilerini sınırlayabilirdi. Kraliçe devlet yönetiminde söz sahibiydi.




  • Hititlerin dini çok tanrılı idi. Ahiret inançları zayıflamıştı. Hititlerde, Sümerlerden etkilenen bir hukuk vardı. Adalete önem verilmiş, mülkiyet hakkı güvenceye alınmıştı. Cezalar genellikle tazminat olarak ödenirdi. Medeni haklar belirlenmişti. Hititler çivi yazısını kullanmışlardır. Dokumacılık ve kabartma sanatı ileri düzeydeydi. Yazılıkaya ve İvriz Kabartmaları başlıca sanat eserleridir. Kralların icraatlarını içeren yıllıklar (anallar)’da, zaferlerin yanında yenilgiler de yazılarak, tarih yazıcılığında tarafsız (objektif) davranılmıştır.


b) Frigyalılar:


  • Batı Anadolu'ya Boğazlar yoluyla geldiler. Başkent Gordion'dur. Frigya Devleti, Karadeniz'in kuzeyinden gelen Kimmerler tarafından yıkılmış; Frigler daha sonra Lidya egemenliğine girmişlerdir (MÖ 600). Frigler, kayalara anıt mezarlar kazımışlardır. (Kral Midas'ın mezarı önemlidir.) Uygarlık tarihine yaptıkları başlıca katkı, tapates denen halı-kilim dokumacılığıdır. Tarım ve hayvancılığı korumak üzere çok sert yasalar uygulamışlardır.

c) Lidyalılar:


  • Lidyalılar, Gediz ve Küçük Menderes nehirleri arasında bağımsız bir devlet kurdular (MÖ VII. yy). Başkent Sardes’tir. Lidya Devleti, Persler tarafından yıkılmıştır. (MÖ 546). Ege'den Suriye ve Mezopotamya'ya (Efes'ten Ninova'ya) uzanan Kral Yolu sayesinde ticaret gelişmiş; madeni paranın kullanılması ticareti ilerletmiştir. Lidyalılar Fenike alfabesini kullanmış, Yunan tanrılarına tapmışlardır.


d) İyonyalılar:


  • Yunanistan'da yaşayan Akalar, MÖ XII. yüzyılda Batı Anadolu kıyılarına geçerek Milet, Efes, Foça ve İzmir gibi İyonya şehir devletlerini kurdular. Ayrıca Akdeniz ve Karadeniz'de koloniler kurarak, bugünkü birçok yerleşim biriminin temelini attılar. İyonya şehir devletleri, MÖ VII. yüzyılda Lidya, daha sonra da Pers egemenliğine girdiler.




  • İyonya şehirleri sırasıyla krallık, oligarşi ve demokrasi ile yönetilmiştir. Efes'teki Artemis Tapınağı İyonlardan kalmadır. İyonyalılar Fenike alfabesini kullanmış; ticaret yollarının bitiş noktasında oldukları için bilim alanında ilerlemişlerdir. Tales, Güneş tutulmasını hesaplamış; Pisagor, matematik ve geometriye bilimsellik kazandırmış, Dünya 'nın yuvarlak olduğunu ileri sürmüştür. Özgür düşünce ortamında felsefe gelişmiştir.


e) Urartular:


  • Vangölü çevresinde kurulmuştur (MÖ 900-600). Başkent Tuşpa'dır (Van). Urartu Devleti Medler tarafından yıkıldı. Dini inanç çok tanrılı idi. Urartular ölümden sonraki hayata inanmış ve bu nedenle mezarlarını ev biçiminde yapmışlardır. Maden işletmeciliğinde ilerlemiş; kaleler, su kanalları ve bentler yapmış; mimaride yüksek bir düzeye çıkmışlardır. Çivi yazısını kullanmışlardır.


Anadolu uygarlıklarının genel özellikleri:


  • Kral, başkomutan, başyargıç ve başrahipti.

  • Anadolu'da çok tanrılı bir inanç vardı.

  • Halk, hürler ve köleler diye ikiye ayrılırdı. Köleler, bedel ödeyerek hürler sınıfına geçebilirdi.

  • Köleler yarım insan kabul edildiğinden cezalar hürlere oranla yarı yarıya uygulanırdı.

  • Ekonominin temeli tarım, hayvancılık ve madencilikti. Başlıca tarım aleti saban'dı.

  • Bilim ve sanatın gelişmesinde Mısır ve Mezopotamya'nın etkisi önemlidir.

  • Anadolu sanatta ileriydi. Hattuşaş, Van, Efes ve Milet'te birçok saray ve tapınak yapılmıştı.

EGE UYGARLIKLARI




a) Girit Uygarlığı:


  • Ege medeniyetinin ilk ortaya çıktığı yer Girit Adası'dır. Bu uygarlığın en önemli kalıntısı Knos-sos Sarayı'dır. Giritlilerin başlıca geçim kaynağı ticaretti. Girit medeniyetine Akalar son verdiler.


b) Miken (Aka) Uygarlığı:


  • MÖ II. binde Yunanistan'a yerleştiler. En önemli siyasi gelişme Truva Savaşları'dır. Aka uygarlığının en önemli kalıntısı Miken Şatosu'dur. Aka hakimiyetine Dorlar son verdiler.


c) Yunan Uygarlığı:


  • Dorlarla birlikte Yunanistan'da, "polis" adı verilen, Atina, Isparta ve Korint gibi şehir devletleri kuruldu. En önemli siyasi gelişme Peloponnes Savaşı'dır. Yunan şehir devletleri daha sonra Büyük İskender'in egemenliğine girdiler.




  • Başlangıçta şehir devletleri krallıkla yönetiliyordu. Halk, aristokratlar, tüccar ve sanayiciler, köylüler ve köleler olmak üzere sınıflara ayrılmıştı. Zamanla güçlenen soylular, yönetimi ele geçirerek aristokratik hükümetler kurdular.




  • Tüccar ve sanayiciler kolonizasyon hareketi ile zenginleştiler. Köylülerle birleşerek aristokratlara karşı mücadele ettiler. Isparta Krallığı hariç, halk yönetimde söz sahibi oldu. Tiranlık yıkılarak yerine Arhonluk sistemi kuruldu. En önemli Yunan Arhonları Drakon, Solon ve Klistenes'tir. Solon, köleliği ve doğuştan gelen sınıf farkını kaldırdı. Klistenes, Halk Meclisi'ni kurarak demokrasi doğrultusunda önemli bir adım attı.




  • Yunanlılarda dini inanç çok tanrılı idi. Tanrılar insan boyutuna indirgenmişlerdi. Bu durum Yunan mitolojisine konu olmuştur. Tanrılar adına çeşitli yarışmalar düzenlenirdi. Bunların en ünlüsü, Zeus adına düzenlenmiş olan Olimpiyat oyunlarıdır.




  • Yunanlılar yazıyı Fenikelilerden almışlardır. Edebi türler içinde en eskisi Homeros'un İlyada ve Odesa destanlarıdır. Yunanlılarda bilim ve felsefe alanlarında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Yunan felsefesinin temsilcileri Sokrat, Eflatun ve Aristo'dur. Tarih, Herodot tarafından sistemli bir bilim haline getirilmiştir. Hipokrat, modern tıbbın kurucusu olmuştur. Yunan sanatının en önemli eserleri mimari, heykel ve resim alanında verilmiştir. Mimaride tiyatro ve tapınaklar ön sırada yer alır.

İSKENDER İMPARATORLUĞU




  • Makedonyalı İskender Anadolu, İran, Suriye, Filistin ve Mısır'ı alarak büyük bir devlet kurdu. Persleri yenerek Hindistan seferine çıktı. İskender’in ölümü üzerine devlet bölündü. İskender'in Asya seferi sayesinde Doğu ve Batı kültürleri kaynaştı. Hellenistik Kültür denilen yeni bir kültürel mozaik ortaya çıktı. Hellenizm dönemi (MÖ 330-30) boyunca, İskenderiye, Rodos, Bergama, Milet ve Efes gibi şehirler bilim, kültür ve ticaret yönünden geliştiler. (Bergama, Zeus Tapınağı, Asklepion Sağlık Merkezi ve kütüphanesi ile dönemin en önemli tıp ve kültür merkezidir.)



ROMA UYGARLIĞI (MÖ 753 - MS 395)


  • İtalya'da ilk siyasi yapıyı Etrüskler, Roma Medeniyeti’ni ise Latinler kurdular. Pön Savaşları 'nda Kartacalıları yenerek Batı Akdeniz'e; Mısır ve Suriye'yi alarak Doğu Akdeniz'e hakim oldular.




  • Roma sırasıyla krallık, aristokratik cumhuriyet ve imparatorlukla yönetilmiştir. Roma'da halk sosyal sınıflara ayrılmıştı. Patriciler soylular sınıfını oluşturmaktaydı. Pleplerin herhangi bir siyasi hakkı yoktu. Tarım, ticaret ve sanatla uğraşırlardı. Zamanla Patricilerle mücadele ederek cumhuriyet idaresinin kurulmasını sağladılar. Patricilerden oluşan Senato kuruldu. Senato bir nevi danışma meclisiydi. Senato'nun altında Halk Meclisi vardı. Toplumsal bozulmaları fırsat olarak değerlendiren Augustus, imparatorluğa geri döndü. Roma, Kavimler Göçü sonunda ikiye ayrıldı (395). Batı Roma 476'da yıkıldı. Doğu Roma’yı ise Osmanlı yıktı.




  • Romalıların 12 Levha Kanunları Avrupa hukukunun temelini oluşturur. Fenike alfabesine son şeklini vererek Latin Alfabesi'ni hazırladılar. Mısır takvimini geliştirerek Miladi Takvim’i hazırladılar. Romalılardan kalma başlıca eserler İstanbul'da Valens (Bozdoğan) Su Kemeri ve Çemberlitaş, Ankara'da Augustos (Ogüst) Mabedi ve Roma Hamamı, Antalya'da ise Aspendos Tiyatrosudur.



BİZANS İMPARATORLUĞU


  • Bizans, Roma İmparatorluğu'nun Doğu kısmının adıdır. Bizans bir Orta Çağ devletidir. Bizans'ta güçlü olan başa geçebiliyordu. Bu nedenle, birçok hanedan hüküm sürmüştür. Ayasofya Kilisesi, Aya İrini Kilisesi, Binbirdirek ve Yerebatan sarnıçları İstanbul'daki önemli Bizans eserlerindendir.

YÖNERGE






  • Hindistan’da, “kast” sisteminden dolayı “hür, eşit ve kaynaşmış” bir toplum oluşmamıştır. Bu durum, sosyal sınıf farklarının, toplumda ortak bir kültürün gelişmesini önlediğini gösterir.




  • Anadolu’da bulunan ilk yazılı kaynakların Asur tüccarlarına ait ticari belgeler olması, “uygarlıkların etkileşiminde" ticaretin önemli bir rol oynadığını gösterir.




  • Yunanlılarda, sınıfsal ayrıcalıkları kaldırmaya ve ulus iradesini kurumsallaştırmaya yönelik toplumsal taleplerin artması, Yunan halkının “siyasal bilinç” kazanmış olduğu yargısıyla açıklanabilir.




  • Hititlerdeki Pankuş Meclisi, kralların devlet yönetiminde “danışma kurumuna” yer verdiklerini gösterir.




  • İlkçağ’da bazı kralların, ülkelerinde feodal beylikleri ortadan kaldırmaya çalışmaları, “merkezi devlet otoritesini koruma gereksinimi” temel alınarak açıklanabilir.




  • Hitit krallarının, zaferleri ile birlikte yenilgilerini de yazdırmaları, “tarafsız (objektif) tarihçilik mesleğine önem verdikleri” yargısını doğrular.




  • Urartularda, mezarların ev biçiminde yapılması ve ölüye ait bazı eşyaların mezarlara konması, hayatın ölümden sonra devam edeceği inancının mimari ve sanat anlayışı üzerinde etkili olduğunu gösterir.




  • İlkçağ’da gerçekleşen bazı buluşların günümüz medeniyetinin oluşumu üzerinde de etkili olması, “tarihsel gelişimin sürekliliği” olgusu temel alınarak açıklanabilir.




  • Frigyalıların, tarım ve hayvancılığı korumak üzere çok sert yasalar çıkarmaları, “ekonomilerinin tarıma dayanması” temel alınarak açıklanabilir.




  • Romalıların, Latin alfabesini hazırlarken Fenike alfabesinden, güneş takvimini hazırlarken de Mısır takviminden yararlanmaları, “evrensel uygarlığın, kültürlerin karşılıklı etkileşiminin bir ürünü olduğu” yargısını doğrular.

ÖRNEK ÖSS SORULARI




1- Hattuşaş’ta bulunan ve Hititlerle Mısırlılar arasında yapılan Kadeş Barışı ile ilgili olan metinde, antlaşmaya Hitit Kralı III. Hattuşili’nin mühürü yanında, Hitit Kraliçesi Pudahepa’nın mühürü de basılmıştır.
Bu bilgi, aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?



  1. Antlaşmanın eşit koşullar altında yapıldığının

  2. İki devletin yöneticileri arasında akrabalık kurulduğunun

  3. Antlaşmanın uzun süre yürürlükte kalacağının

  4. Kraliçenin, devlet işlerinde söz sahibi olduğunun

  5. Eski Anadolu’da, yasaların kadınları koruduğunun

1999
2- Hitit Krallığı feodal beyliklerden oluşmuş bir devletti. Daha sonraları bu beylikler kaldırılmış, yerlerine valiler atanmıştır.
Bu değişiklikle ulaşılmak istenen hedef aşağıdakilerden hangisidir?
A) Saltanat kavgalarını önlemek

B) Beylerden, daha önemli görevlerde yararlanmak

C) Merkezi yönetimi güçlendirmek

D) Yönetimde yetenekli kişilere görev vermek

E) Beyler arasında anlaşmazlık çıkmasını önlemek 1990

3- Urartuların mezarlarını oda ve ev biçiminde yapıp içine çeşitli eşyalar koymaları aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
A) Ticarette değiş-tokuş usulünü uyguladıklarının

B) Mimarlıkta geliştiklerinin

C) Birden fazla tanrıya inandıklarının

D) Barış içinde yaşadıklarının

E) Hayatın ölümden sonra da devam ettiğine inandıklarının

1994

4- İlkçağ'da Mısır’da tarım ürünlerinden alınan vergilerin belirlenmesi matematiğin, Nil nehrinin taşma zamanının hesaplanması astronominin, Nil sularının taşmasıyla bozulan arazi sınırlarının yeniden saptanması ise geometrinin gelişmesinde etkili olmuştur.
Yukarıda verilen bilgilere dayanarak, aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?
A) İhtiyaçlar insanları bilimsel çalışmalara yönlendirmiştir

B) Coğrafi konum tarımda verimliliği etkilemiştir

C) Doğa olayları kontrol altına alınmıştır

D) İnsanların yerleşik hayata geçmesinin bir nedeni tarımdır

E) İnsanlar arasında kültür benzerlikleri vardır 1995
5- İlkçağ’da İyonya’da,
- Tales ilk kez güneş tutulmasını hesaplamış

- Pisagor ilk kez Dünya’nın yuvarlak olduğunu ileri sürmüştür.


İyonya’daki bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisini gösterir?
A) Çeşitli etnik grupların bir arada yaşadığını

B) Bilimsel çalışmalar yapıldığını

C) Yöneticilerin çok sık değiştiğini

D) İlk yerleşim yerlerinin burada kurulduğunu

E) İnsanların gelir düzeyine göre sınıflara ayrıldığını 1994
6- Atina Şehir Devleti'nde halkın yardımıyla başa geçen Klistenes, sınıf ayrılığını ortadan kaldırmaya çalışmış, Halk Meclisi’ni kurmuş ve bu meclise geniş yetkiler vermiştir.
Klistenes’in bu reformlarla ulaşmak istediği amaç aşağıdakilerden hangisidir?
A) Halkın ülke dışına göçünü önlemek

B) Kanunları yazılı hale getirmek

C) Halkı dış saldırılara karşı korumak

D) Yunan şehir devletlerini birleştirmek

E) Halkın yönetime katılımını sağlamak

1993
7- Herodotos’tan önce tarihi olayların oluşuna ilişkin birtakım listeler, kronoloji cetvelleri ve yıllıklar düzenlenmiş olduğu halde, tarih biliminin öncüsü olarak Herodotos gösterilmektedir.
Herodotos’un tarih biliminin öncüsü olarak kabul edilmesinde, aşağıdakilerden en çok hangisinin etkili olduğu savunulabilir?


  1. Araştırarak ve yansız olmaya çalışarak yazması

  2. Pek çok tarihi olayı bizzat yaşamış olması

  3. Tarihi olayların kimler arasında ve ne zaman olduğunu belirtmesi

  4. Tarihi olayları kronolojik sıraya göre vermesi

  5. Olayların geçtiği yerleri gezip görmesi

2000

8- Hititlerde tarih yazıcılığı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi, tarafsız tarih anlayışının bir göstergesidir?


  1. Yıllıkların Sümer çivi yazısı ile yazılması

  2. Yıllıkların, kralların yaptıkları işler konusunda bilgi vermek için yazılması

  3. Kralların zaferleri kadar yenilgilerini de yazdırmış olmaları

  4. Yıllıkların özellikle ünlü kralların dönemlerini içermesi

  5. Yıllıkların edebi dille yazılmış olması

1998

9- Tarihte ticaret alanında değiş-tokuş usulünün ortadan kalkmasını ve böylece, ekonomik hayatın büyük ölçüde gelişmesini sağlayan buluş aşağıdakilerden hangisidir?


A) Pusula B) Para C) Yazı

D) Takvim E) Kağıt



1990


Cevaplar: 1- D 2- C 3- E 4- A 5- B

6- E 7- A 8- C 9- B








Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©anasahife.org 2016
rəhbərliyinə müraciət